"Serena": szaleństwo królowej Jennifer - recenzja film.onet.pl

Długo wyczekiwana „Serena” Susanne Bier to z początku całkiem klimatyczny melodramat, który w pewnym momencie zamienia się w kuriozalną psychodramę, ujawniając po drodze, że podobnie jak w przypadku dwójki protagonistów, pod piękną powierzchnią kryła się tylko druzgocąca pustka.

Długo wyczekiwana nie dlatego, że „Serena” wydawać się mogła kiedykolwiek kandydatem do miana najlepszego filmu roku, lecz z tego prostego powodu, że film Susanne Bier został nakręcony w roku 2012 (z perspektywy dwójki głównych aktorów w przerwie pomiędzy „Poradnikiem pozytywnego myślenia” oraz „American Hustle” Davida O. Russella) i przeleżał na półkach studia ponad dwa lata. Dlaczego? Trudno to jednoznacznie stwierdzić, co nie przeszkodziło wielu dziennikarzom domniemywać, iż Susanne Bier nakręciła po prostu słaby film, przy którym marketingowcy kiwali beznadziejnie głowami. Przyznać trzeba, że „Serena” rzeczywiście wygląda tak, jakby reżyserka nie miała pomysłu na to jaki film chce stworzyć (inna teoria zakłada, że w trakcie „leżakowania” w studiu w montażu wycięto drugie tyle materiału), ale nawet w takiej wersji ta osadzona w czasach amerykańskiej Wielkiej Depresji opowieść o ambicjach i żądzach, które doprowadzają młode małżeństwo na skraj szaleństwa, nie prezentuje się tak źle, żeby nie można jej było sprzedać w kinach.

Chociażby z pomocą klasycznego męskiego uroku Bradleya Coopera, który choć nie ma tu wiele do grania, to przynajmniej charyzmatycznie wygląda, a także Jennifer Lawrence, obecnej „królowej amerykańskiego kina”, która każdą swoją kolejną rolą wywołuje zachwyt milionów fanów na całym świecie. Wystylizowana na femme fatale, na wzór blond-gwiazd amerykańskiego kina z lat 30. i 40., młoda aktorka rządzi z początku niepodzielnie na ekranie jako niestroniąca od ciężkiej pracy harda dziewoja, która nie jest jednakowoż w stanie poradzić sobie z własną psychiką i ciążącą na sumieniu traumą z dzieciństwa. Tyle że Lawrence nie ma oparcia w scenariuszu i w ostatecznym rozrachunku tworzy postać na granicy karykatury.

Niezależnie od prawdziwych przyczyn tej dwuletniej przerwy, wprowadzana do kin wersja „Sereny” jest zbyt skrótowa i pozbawiona prawdziwych emocji, by zapisać się na dłużej w pamięci. Gdy Bier zajmuje się kreacją wyrazistego świata przedstawionego, wszystko jest w jak najlepszym porządku – zdjęcia „z ręki” wprowadzają pewne poczucie realizmu, kontrastujące z typową dla filmów opowiadających o dawnych czasach wizualną stylizacją. Z kolei czeskie lasy udające amerykańskie Smoky Mountains z przełomu lat 20. i 30. XX wieku są tak fotogeniczne i klimatyczne, a jednocześnie sugerujące niewysłowiony mrok i izolację, że nietrudno uwierzyć, iż w takim środowisku człowiek może postradać zmysły.

Od samego początku coś jest jednak nie tak z ludźmi zapełniającymi świat Bier – albo mamy do czynienia z pretekstowymi postaciami, które mają konkretne zadania do wykonania i nie wychodzą poza swoje role (lokalny szeryf, który sprzeciwia się kapitalistycznemu wyzyskowi uskutecznianemu przez główną parę), albo ważne dla emocjonalnej wiarygodności wydarzenia zostają pozbawione fabularnego rozwoju („Chciałbym się z tobą ożenić”, mówi grany przez Coopera George Pemberton do poznanej kilka sekund wcześniej Sereny, po czym następuje kilka cięć montażowych, wliczając w to zupełnie niepasującą do klimatu filmu scenę miłosną, i są już małżeństwem, a ona zaczyna rozstawiać po kątach wszystkich w obozie dowodzonym przez swego męża). Co więcej, często kluczowe dla ciągłości narracji kwestie zostają zaledwie wspomniane pobieżnie w jednym czy dwóch zdaniach (pojawia się między innymi wątek jasnowidztwa), a poczynania postaci nie mają większego oparcia w rzeczywistości – ludzie robią to, co robią, bo tak jest lepiej i efektowniej, bo tego wymaga scenariusz.

W momencie, gdy Bier przechodzi do trzeciego aktu, w którym w oczach bohaterów płoną iskry szaleństwa, trup ściele się gęsto i nie ma możliwości powrotu do dawnego życia, „Serena” nie przypomina już klasycznego melodramatu osadzonego na tle urzekających krajobrazów, lecz utkaną z kryminalnych stereotypów pustawą psychodramę, w której możliwe jest dosłownie wszystko, łącznie ze znalezieniem odkupienia w najbardziej kuriozalnych okolicznościach. Takie potraktowanie sprawy boli, tym bardziej że „Serena” miała potencjał na naprawdę mocne, pełne refleksji i niewygodne kino o dwójce ludzi zagubionych we własnym poszukiwaniu szczęścia, co prowadzi ich do stania się czarnymi charakterami tworzonej wokół siebie rzeczywistości. Gdyby „Serenę” nakręcił Darren Aronofsky, który przez jakiś czas przymierzał się do tego projektu (z Angeliną Jolie w roli głównej), ta psychodrama nie tylko miałaby zapewne większy sens, lecz wzbudzałaby także ogromne emocje. Jednakże to po raz kolejny tylko i wyłącznie gdybanie, natomiast ocenie należy poddać taki film, jaki przeznaczono do dystrybucji kinowej – i tu nie ma większych wątpliwości, jak powinien brzmieć werdykt.

autor: Darek Kuźma 
źródło